× 
Học sinh cấp 2 nghe tiếng Anh kém chủ yếu do thiếu nền phát âm và vốn từ theo ngữ cảnh, không phải vì học ít. Khi được học theo lộ trình phù hợp độ tuổi và sử dụng tài liệu đúng mức, kỹ năng nghe có thể cải thiện sau 2-3 tháng. Thông tin chi tiết về tài liệu, phương pháp luyện nghe cho học sinh cấp 2 sẽ được tiết lộ trong bài viết này.
Nguyên nhân chính khiến học sinh cấp 2 nghe kém là thiếu nền phát âm và vốn từ theo ngữ cảnh, không phải do học ít. Ngoài ra những lý do dưới đây cũng vô cùng phổ biến dẫn đến tình trạng này:
Khi luyện nghe đúng trình độ và phương pháp, khả năng nghe có thể cải thiện rõ rệt.
Việc chọn sách luyện nghe tiếng Anh cho học sinh cấp 2 cần dựa trên trình độ thực tế và mục tiêu học, thay vì chọn theo độ “khó” hay sách đang phổ biến. Dưới đây là gợi ý cách chọn sách theo từng nhóm học sinh phổ biến nhất ở bậc THCS.
Sách phù hợp cho học sinh mất gốc cần có bài nghe ngắn, tốc độ chậm, phát âm rõ ràng và từ vựng quen thuộc để giúp học sinh làm quen lại với âm tiếng Anh.
Nhóm sách này thường phù hợp với học sinh lớp 6-7 hoặc học sinh lớp trên nhưng chưa có nền nghe hiểu cơ bản.
Không nên tiếp tục sử dụng khi học sinh đã nghe hiểu được ý chính của đoạn hội thoại, vì học quá lâu ở mức này sẽ làm chậm tiến độ và không cải thiện phản xạ nghe.
Các đầu sách nên tham khảo
Basic Tactics for Listening (Oxford, Jack C. Richards)
Cuốn này tập trung phát triển kỹ năng nghe từ cơ bản với các đoạn hội thoại về đời sống hàng ngày, giúp học sinh làm quen tiếng Anh tự nhiên từ mức dễ. Thiết kế bài nghe theo trình độ tăng dần giúp người mới bắt đầu không bị quá tải ngay từ đầu.
Listen Carefully (Jack C. Richards)
Gồm các bài nghe theo chủ đề thông dụng với độ khó tăng đều, giúp học sinh thực hành nghe hiểu theo từng bước mà không quá rối. Phần audio rõ ràng, hỗ trợ luyện phát âm và nhịp tự nhiên.
Listen in (David Nunan)
Bộ sách chia nội dung theo chủ đề với audio kèm transcript rõ ràng, giúp người học vừa nghe vừa tra từ vựng ngay lập tức. Thiết kế linh hoạt cho phép học sinh tự ôn theo mục tiêu (nghe lấy ý chính, nghe chi tiết).
Listen English Faster
Cuốn sách chia thành 6 phần chủ đề đa dạng, giúp học sinh bắt đầu luyện nghe từ mức cơ bản theo chủ đề cụ thể. Bài nghe được thiết kế dưới dạng bài hát, tin tức và truyện cười để tạo hứng thú, rất phù hợp với học sinh mới tập nghe.
Tactics for Listening Basic (Jack C. Richards)
Sách này tập trung vào các đoạn hội thoại cơ bản về đời sống hàng ngày, giúp học sinh mất gốc hình thành kỹ năng nghe chi tiết và nghe ý chính. Với 24 bài học tăng dần, trẻ dễ nắm bắt tiếng Anh tự nhiên mà không bị quá tải.
Tactics for Listening Basic
Nhóm sách này giúp học sinh mở rộng vốn từ theo chủ đề, làm quen với tốc độ nói tự nhiên và rèn khả năng nghe hiểu nội dung chi tiết.
Học sinh nên nghe theo từng chủ đề, kết hợp nghe nhiều lần và kiểm tra mức độ hiểu thay vì chỉ bật nghe thụ động, từ đó hình thành phản xạ nghe thực tế.
Listen Up Intermediate
Được thiết kế cho trình độ trung cấp, mỗi bài tập có audio dài đủ để học sinh rèn phản xạ nghe tự nhiên theo nhịp hội thoại. Nội dung nghe đa dạng giúp học sinh mở rộng vốn từ và luyện kỹ năng hiểu cả đoạn nói dài.
More Step by Step Listening
Sách tập trung vào nghe hiểu qua các tình huống thực tế, giúp học sinh nâng vốn từ và kỹ năng nghe theo ngữ cảnh. Các bài nghe phong phú giúp chuyển dần từ “nghe từ đơn lẻ” sang “hiểu đoạn hội thoại”.
Hacking Your English Listening - Đột phá nghe hiểu tiếng Anh
Cuốn sách giải thích rõ nguyên nhân khiến học sinh không nghe hiểu, đồng thời tăng vốn phát âm và từ vựng theo chủ đề thiết thực. Các bài tập nghe kết hợp luyện chép chính tả giúp học sinh luyện tập đúng kỹ thuật và nâng phản xạ nghe.
Cuốn sách Hacking your English Listening
130 Bài luyện nghe tiếng Anh (Trần Mạnh Tường)
Với 130 bài nghe theo chủ đề và độ khó tăng dần, tài liệu này giúp học sinh luyện nghe đều đặn và tự đánh giá tiến bộ của bản thân. Phần đáp án kèm transcript giúp phụ huynh dễ hướng dẫn con ôn luyện đúng cách.
Chỉ nên sử dụng khi học sinh đã có nền nghe hiểu cơ bản, thường từ lớp 8-9, với mục tiêu làm quen dần với dạng bài nghe học thuật nhẹ.
Không nên cho học sinh luyện đề IELTS liên tục hoặc coi đây là mục tiêu chính, vì nội dung quá khó dễ gây áp lực và làm mất động lực học tiếng Anh.
IELTS Listen in 1, 2, 3
Bộ này phù hợp cho học sinh cấp 2 đã có nền nghe tương đối, giúp làm quen với các dạng bài theo chủ đề đời sống quen thuộc trước khi sang luyện thi. Kết hợp hai ngôn ngữ (song ngữ) giúp học sinh dễ hiểu nội dung ngay cả khi gặp từ mới.
Listen Carefully (dành cho IELTS/Elementary)
Mặc dù không phải sách luyện nghe thi IELTS thuần túy, nhưng với độ khó từ dễ tới trung, sách cung cấp nền tảng đủ vững để học sinh THCS chuẩn bị bước vào dạng đề thi thực tế. Nội dung theo chủ đề giúp tăng phản xạ nghe trong môi trường tiếng Anh tự nhiên.
Hackers IELTS Listening
Cuốn sách thích hợp cho học sinh cấp 2 đã có nền nghe cơ bản, muốn làm quen với các dạng bài nghe trong đề thi IELTS. Nội dung gồm test mẫu, transcript và giải thích chi tiết từng dạng bài, tạo nền tảng vững cho kỹ năng nghe học thuật.
Để xác định con mình đang ở trình độ nào, phụ huynh có thể liên hệ với giảng viên tại LangGo để được đánh giá theo đúng các tiêu chuẩn chuyên môn và có phương pháp học phù hợp nhé.
Bên cạnh tài liệu chuẩn thì cách học phù hợp với năng lực, có sự thực hành cũng là điểm mấu chốt giúp trẻ cải thiện kỹ năng nghe.
Dưới đây là những phương pháp luyện nghe phù hợp với học sinh cấp 2 và cha mẹ cũng dễ theo dõi, thực hành cùng con tại nhà.
Khi học sinh phát âm sai, não sẽ không nhận diện được âm đúng, dẫn đến nghe mãi không hiểu dù rất chăm. Khi tai quen âm chuẩn, học sinh sẽ nghe rõ hơn thay vì “nghe mà không ra chữ”.
Ví dụ: Học sinh luyện cặp âm dễ nhầm như ship - sheep, bit - beat bằng audio ngắn 5-7 phút/ngày, sau đó nghe lại đoạn hội thoại có chứa các từ này.
Khi con cải thiện kỹ năng Nói, phát âm chuẩn thì kỹ năng Nghe càng tiến bộ nhanh hơn. Và ngược lại, khi nghe tốt, con có thể nhận ra ngay khi mình phát âm sai và có khả năng tự sửa lỗi.
Xem thêm bài viết: Hướng dẫn đọc bảng phiên âm tiếng Anh IPA - Luyện phát âm chuẩn quốc tế
Bài nghe quá sức khiến trẻ bỏ lỡ nội dung chính và nhanh nản, trong khi nghe vừa sức giúp tăng tự tin và tiến bộ đều. Nghe hiểu được 70-80% giúp trẻ tự tin và muốn nghe tiếp.
Ví dụ: Học sinh lớp 7 chỉ nghe đoạn hội thoại 3-4 câu về chủ đề school, hobbies thay vì bật podcast dài hoặc đề IELTS.
Mỗi đoạn nghe chỉ nên dài 30-60 giây để học sinh tập trung vào âm, từ khóa và ngữ cảnh thay vì đoán mò. Cách này giúp não xử lý âm thanh tốt hơn so với nghe một lần rồi bỏ.
Ví dụ: Chọn đoạn nghe 40 giây, lần 1 nghe để nắm ý chính, lần 2 nghe để bắt từ khóa, lần 3 nghe để kiểm tra chi tiết.
Nghe và nhắc lại ngay sau người nói nhằm cải thiện tốc độ xử lý, nối âm và phát âm tự nhiên.
Ví dụ: Cách thực hành tốt nhất của kỹ năng này là xem phim, hoạt hình tiếng Anh phù hợp với độ tuổi và để con nhại lại cách nói của các nhân vật.
Lưu ý, con không cần hiểu hết ý nghĩa của câu nói, kỹ năng này tập trung vào cách phát âm tiếng Anh.
Xem chi tiết hướng dẫn Shadowing là gì? 5 bước luyện phương pháp Shadowing trong Tiếng Anh hiệu quả
Nghe để trả lời câu hỏi, chọn ý đúng hoặc hoàn thành bảng thông tin giúp tránh nghe thụ động. Giúp học sinh tập trung vào thông tin quan trọng thay vì nghe lan man.
Ví dụ: Trước khi nghe, giáo viên hoặc phụ huynh giao nhiệm vụ: “Nghe và chọn bạn nhỏ thích môn nào”.
Sau đó kiểm tra xem con có làm đúng không. Với những chỗ con sai, hãy hỏi lại xem con nghe thấy gì và chỉ cho con lỗi sai cũng như cách phân biệt và nghe lại cho đúng.
Kỹ năng này cũng sẽ giúp con làm các bài kiểm tra, luyện đề IELTS tốt hơn trong tương lai.
Chỉ xem transcript sau khi đã nghe 1-2 lần để phát hiện lỗi nghe sai và học cách nối âm tự nhiên. Nhận diện lỗi nghe sai để sửa đúng gốc.
Ví dụ: Sau 2 lần nghe, học sinh mở transcript và gạch chân những từ mình nghe sai hoặc không nghe được.
Hướng dẫn sử dụng Transcript trong IELTS Listening hiệu quả sẽ giúp phụ huynh có cách hướng dẫn con chuẩn nhất khi dùng kỹ năng này.
Nghe nhiều nội dung xoay quanh một chủ đề giúp tăng vốn từ và khả năng đoán nghĩa theo ngữ cảnh. Trong phần này IELTS LangGo đã tổng hợp một số chủ đề luyện nghe cơ bản và gần gũi trong cuộc sống.
Phía trên là những kỹ năng được LangGo chọn lọc, phù hợp nhất với học sinh cấp 2. Tuy nhiên phụ huynh và học sinh cũng cần lưu ý luyện nghe hàng ngày với tần suất đều đặn để đảm bảo hiệu quả bền lâu.
Phần FAQ dưới đây tổng hợp những câu hỏi phổ biến nhất về lộ trình luyện nghe và cách chọn sách phù hợp cho học sinh cấp 2, dựa trên kinh nghiệm giảng dạy thực tế của giảng viên tại LangGo và đặc điểm tâm lý lứa tuổi.
Sách luyện nghe cần chọn theo trình độ và mục tiêu, không chọn theo độ “khó” hay độ nổi tiếng. Phụ huynh nên ưu tiên:
Nếu học đúng trình độ và luyện đều đặn, kết quả có thể thấy khá sớm sau 3-6 tháng.
Chỉ nên khi học sinh đã có nền nghe hiểu cơ bản.
Nguyên tắc quan trọng: cấp 2 chỉ nên chuẩn bị nền IELTS, không chạy band hay luyện đề sớm.
Bài viết này đã nêu vô cùng chi tiết các loại sách luyện nói tiếng Anh cho học sinh cấp 2 và những phương pháp học kỹ năng nghe tối ưu nhất ở độ tuổi này. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp phụ huynh đồng hành dễ dàng hơn trên hành trình học tiếng Anh. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác, hãy liên hệ với chúng tôi để được giải đáp nhé.
ĐẶT LỊCH TƯ VẤN MIỄN PHÍ LỘ TRÌNH Săn ƯU ĐÃI lên tới 12.000.000đ
